来自民主运动的蒙·杰森·因访问缅甸

更多精采内容请下载官方APP: 苹果(iPhone)、安卓(Android)安卓国内下载(APK)

ဒီမိုကရေစီ လှုပ်ရှားမှုတွေက လာတဲ့ မွန်ဂျေအင်းရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံခရီးစဉ်

တောင်ကိုရီးယား သမ္မတ မွန်ဂျေအင်းဟာ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့ မှာ နှစ်ရက်ခရီးစဉ် အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံကို ရောက်လာမှာပါ။

အရှေ့တောင်အာရှဒေသမှာ လုပ်ငန်းတွေ ချဲ့ထွင်နိုင်ရေးဦးတည်တဲ့သမ္မတ မွန်ဂျေအင်းရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံခရီးစဉ်မှာ တောင်ကိုရီးယားက ထိပ်တန်းဘဏ်လုပ်ငန်းရှင်တွေ လိုက်ပါလာကြပါမယ်။

သမ္မတ မွန်ဂျေအင်းဟာ မြန်မာသမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်၊ နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့ နဲ့တွေ့ဆုံမှာဖြစ်ပြီးတော့ နှစ်နိုင်ငံအကြား စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ တိုးမြှင့်သွားဖို့ ဆွေးနွေးဖို့ ရှိနေပါတယ်။

မြန်မာနဲ့ တောင်ကိုရီးယားမှာ ဒီမိုကရေစီ အရေးတော်ပုံ ဖြစ်ပွားတဲ့ ကာလချင်း မကွာ၊ ဒီမိုကရေစီ လှုပ်ရှားမှုတွေက လာတဲ့ ခေါင်းဆောင်တွေအစိုးရ ဖြစ်နေတာကတော့ မွန်ဂျေအင်းရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံခရီးစဉ်အတွက် ထူးခြားမှုပဲဖြစ်ပါတယ်။

အရပ်ဘက်-စစ်ဘက် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်အောင် ထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်းဓာတ်ပုံ မူပိုင်GETTY IMAGES
Image captionအရပ်ဘက်-စစ်ဘက် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်အောင် ထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်း

မြောက်ကိုရီးယား မိဘတွေက မွေးဖွားခဲ့ပြီး သမ္မတ ဖြစ်လာသူ

သမ္မတ မွန်းဂျေအင်းဟာ ကိုရီးယားရဲ့ ဒီမိုကရေစီအရေး ရုန်းကန်မှုမှာ ကျရာကဏ္ဍကနေ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော်ပါဝင်ခဲ့ပြီးမှ သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သူပါ။

သူဟာ တကယ်တော့ မြောက်ကိုရီးယားက ထွက်ပြေးလာသူ မိဘနှစ်ပါးကမွေးဖွားခဲ့သူပါ။ တစ်ပါတီ အာဏာရှင်စနစ်သာမက ကင်မျိုးနွယ်စု ပဒေသရာဇ် အုပ်ချုပ်ရေး ထူထောင်ထားတဲ့ မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံက သူ့မိဘတွေက ကိုရီးယား စစ်ပွဲ ပြီးခါနီးမှာ တောင်ကိုရီးယားဘက်ကို ထွက်ပြေးလာခဲ့ပြီး တောင်ကိုရီးယားက ဂျိုဂျေးမြို့မှာ ၁၉၅၃ ခုနှစ်က သူ့ကို မွေးဖွားခဲ့တာပါ။

၁၉၈၀ ဝန်းကျင်ကာလမှာတော့ နောင်မှာ သမ္မတ ဖြစ်လာမယ့် သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ ရိုမူဟွန်းနဲ့ ဘူဆန်မြို့မှာ ရှေ့နေအဖွဲ့လေး ဖွဲ့ခဲ့ပြီး လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ နိုင်ငံသားအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အရေးတွေကို အာဏာရှင် ချန်ဒူးဝမ်ရဲ့ ဓါးမိုး အုပ်ချုပ်မှုအောက်ကနေ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။

မြန်မာပြည်မှာလိုပဲ ကျောင်းသား၊ အလုပ်သမား လှုပ်ရှားမှုတွေကနေ တဆင့် ဖြစ်လာခဲ့တဲ့ ၁၉၈၇ ဇွန်လ ကိုရီးယား ဒီမိုကရေစီ အရေးတော်ပုံ ကာလမှာတော့ လူ့အခွင့်ရေးရှေ့နေ နှစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ရိုမူဟွန်းနဲ့ မွန်ဂျေအင်းတို့ဟာ စတင် ထင်ရှားလာပါတယ်။

လူကြားထဲ စကားပြောရမှာတို့ မီဒီယာရှေ့ထွက်မှာကို ရှက်တတ်တဲ့ မွန် ဟာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှာ ရိုမူဟွန်း သမ္မတ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရချိန်နောက်ပိုင်းမှာတော့ ရိုမူဟွန်းကို အကြံပေးသူနဲ့ တာဝန်ဆက်နိုင်ခံနိုင်သူအဖြစ် လျာထားခံရသူ Shadow of Roh အဖြစ် သူ့ကို လူတွေ သတိပြုမိလာခဲ့ကြပါတယ်။

ဒီမိုကရက်တစ် ယူနိုက်တက်ပါတီကို ကိုယ်စားပြုပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှာ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဝင်ပြိုင်ခဲ့တဲ့ သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ပတ်ဂွန်ဟေးကို ပွတ်ကာသီကာ ရှုံးခဲ့ပြီး သူကတော့ လွှတ်တော် အမတ်ဖြစ်လာပါတယ်။

အဂတိလိုက်စား အာဏာအလွဲသုံးစားတဲ့ သတင်းတွေ ပေါ်ထွက်ခဲ့ပြီး သမ္မတ ပတ်ဂွန်ဟေး ရာထူးက ဆင်းခဲ့ရပြီးနောက်မှာတော့ မွန်ဂျေအင်း သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

ကိုရီးယား ဒီမိုကရေစီ ခေါင်းဆောင် ကင်ဒေးဂျုံရဲ့ အယူအဆဆိုင်ရာ အမွေအနှစ်ကို ဆက်ခံသူ

ကင်မ်ဂျုံအီးလ်နဲ့ ကင်ဒေးဂျုံဓာတ်ပုံ မူပိုင်NEWSMAKERS
Image captionကင်မ်ဂျုံအီးလ်နဲ့ ကင်ဒေးဂျုံ

ကိုရီးယား ဒီမိုကရေစီ အကြောင်းပြောရင် မပါမဖြစ်သူကတော့ ကိုရီးယား ဒီမိုကရေစီခေါင်းဆောင် ကင်ဒေးဂျုံပါ။

ဒီမိုကရေစီ လှုပ်ရှားမှုကနေ လာတဲ့သူနှစ်ဦးဖြစ်တဲ့ မွန် နဲ့ ကင် တို့နှစ်ဦးဟာ ဆိုရှယ် ဒီမိုကရက် အယူအဆ ကိုင်စွဲတာချင်းလည်း တူပါတယ်။

ကိုရီးယား ကျွန်းဆွယ်စစ်ပွဲဖြစ်ပွားအပြီး နှစ်ပေါင်း ၅၀ ကျော်အတွင်း မြောက်ကိုရီယားနဲ့ ငြိမ်းချမ်းအတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေး မူကို စတင်အကောင်ထည်ဖော်ဖို့ ကြိုးစားသူက ကင်ဒေးဂျုံပဲဖြစ်ပါတယ်။

မွန်ဂျေအင်းထက် နှစ် ၃၀ ကျော်ပိုကြီးတဲ့ ကင်ဒေးဂျုံဟာ တောင်ကိုးရီးယားရဲ့ အာဏာရှင် စနစ်အဆက်ဆက်ကို ကြုံတွေခဲ့ရသူဖြစ်ပြီး အာဏာရှင်အဆက်ဆက်အောက်မှာလည်း ထောင်ဒဏ်သာ မက သေဒဏ်လို အမိန့်ချမှတ်ခံရမှုနဲ့ပါ ကြုံဖူးပြီး ဖိနှိပ်မှု ပေါင်းစုံအကြားကနေ ဒီမိုကရေစီအရေး လှုပ်ရှားခဲ့သူဖြစ်ပါတယ်။

နိုဗယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုပါ ရခဲ့တဲ့ ကင်ဒေးဂျုံဟာ တောင်ကိုရီးယား ဒီမိုကရေစီ အကူးအပြောင်းကာလရဲ့ အရေးပါတဲ့ ကာလဖြစ်တဲ့ အရပ်သား အစိုးရဒုတိယ သက်တမ်းမှာ သမ္မတ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသူလည်းဖြစ်ပါတယ်။

တချိန်ကတော့ အာရှရဲ့ ဒီမိုကရေစီ လှုပ်ရှားမှုအကြောင်းပြောရင် ကင်ဒေးဂျုံဟာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ တစ်တန်းတည်းထား ညွှန်းဆိုခံခဲ့ရသူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

မွန်ဂျေအင်း ဟာ ကင်ဒေးဂျုံ နဲ့ ဆိုရှယ် ဒီမိုကရက် အယူအဆ ကိုင်စွဲတာချင်းလည်း တူပါတယ်။

ကင်ဒေးဂျုံရဲ့ စံနမူနာယူသူလို့ ဆိုရတဲ့ လက်ရှိ သမ္မတ မွန်ဂျေအင်း အရပ်ဘက်စစ်ဘက် ဆက်ဆံရေး ကောင်းအောင်ကြိုးခဲ့သူ
Image captionကင်ဒေးဂျုံရဲ့ စံနမူနာယူသူလို့ ဆိုရတဲ့ လက်ရှိ သမ္မတ မွန်ဂျေအင်း အရပ်ဘက်စစ်ဘက် ဆက်ဆံရေး ကောင်းအောင်ကြိုးခဲ့သူ

စစ်ဘက် အရပ်ဘက် ဆက်ဆံရေးကောင်းစေသူ

ကင်ဒေးဂျုံ တာဝန်စယူရတဲ့အချိန်ဟာ အာရှ စီးပွားပျက်ကပ်ပြီးစ ကာလ ဖြစ်နေတဲ့အတွက် နိုင်ငံစီးပွားရေး မရေမရာဖြစ်နေဆဲအပြင် မပြီးပြတ်သေးတဲ့ ဒီမိုကရေစီ ကူးပြောင်းရေး ကာလဖြစ်နေတဲ့အပြင် အခုလို မြန်မာမှာ ကြုံနေရတဲ့ စစ်တပ်လွှမ်းမိုးမှု ကဏ္ဍတွေရှိနေသေးတဲ့ စပ်ကြားတပိုင်း စနစ်ကို ကြုံနေရဆဲဖြစ်တဲ့အတွက် အရပ်ဘက်စစ်ဘက် ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်အောင်ပါ ကြိုးစားခဲ့ရသူပါ။

သူတက်ပြီး ၄ ရက်အကြာမှာပဲ ယခင်က ဖမ်းဆီးခံထားရတဲ့ စစ်ခေါင်းဆောင်တွေကို အမျိုးသား ပြန်လည် သင့်မြတ်ရေးခေါင်းစဉ်အောက်မှာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပါတယ်။

တဘက်မှာလည်း စစ်တပ်ရဲ့ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် စစ်တပ်တည်ဆောက်ရေး ရည်မှန်းချက်ကို ထောက်ကူပေးခဲ့သလို အရပ်ဘက် အပေါ် စစ်ဘက်က အာဏာလွှမ်းမိုးမှု ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု အတွက် အကြောင်းပြချက်အဖြစ် နှစ်ပေါင်းအတန်ကြာဖြစ်စေခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာက လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ခြိမ်းခြောက်မှုဆိုတာကို သတိပြုမိတဲ့အတွက် မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ လုံခြုံရေး ခြိမ်းခြောက်မှု လျော့ပါးစေဖို့အတွက် တောင်မြောက် နှစ်နိုင်ငံ ဆွေးနွေးပွဲတွေကိုလည်း သူ့လက်ထက်မှာ စတင်ခဲ့ပါတယ်။

အရပ်ဘက်-စစ်ဘက် ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်မှုနဲ့အတူ စစ်တပ်နဲ့ အရပ်သား အစိုးရအကြား အပြန်အလှန်နားလည်မှုလည်း တိုးပွား လာတာကြောင့် ကင် လက်ထက်မှာ ကိုရီးယား လွှတ်တော်ဟာ လုံခြုံရေး ကာကွယ်ရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကဏ္ဍတွေမှာ တိုးချဲ့ ဆောင်ရွက်လာနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ပါလီမန်ကလည်း သူ့အင်စတီကျူးရှင်းသူ ကောင်းမွန်စွာ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့လို့ ပါလီမန်မှာ စစ်တပ်အရာရှိတွေရဲ့ အရေးပါမှုဟာလည်း လျော့ကျလာခဲ့သလို ကင်ဒေးဂျုံအနားယူပြီး ၆ နှစ်အကြာ ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှာဆိုရင် ပါလီမန်ရဲ့ ကာကွယ်ရေးကော်မတီမှာ စစ်တပ်က ၂ ဦးသာ ကျန်ရှိတော့ပြီး စစ်တပ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဘတ်ဂျက်လုပ်ငန်းတွေမှာပဲ ပူးပေါင်းစိစစ်တဲ့ အလုပ်တွေ လုပ်ပါတော့တယ်။

ကင်ဒေးဂျုံရဲ့ စံနမူနာယူသူလို့ ဆိုရတဲ့ လက်ရှိ သမ္မတ မွန်ဂျေအင်းကလည်း မြောက်ကိုရီးယားနဲ့ ဆက်ဆံရေးကို ငြိမ်းချမ်းရေးအခြေခံလို့ တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်ဖို့ အားထုတ်ခဲ့တာကို တွေ့ရပါတယ်။

ဘာတွေ အတွေ့အကြုံယူသင့်သလဲ

မွန်ဂျေအင်းကလည်း မြောက်ကိုရီးယားနဲ့ ဆက်ဆံရေးကောင်းအောင်ကြိုးစားခဲ့
Image captionမွန်ဂျေအင်းကလည်း မြောက်ကိုရီးယားနဲ့ ဆက်ဆံရေးကောင်းအောင်ကြိုးစားခဲ့

မွန်ဂျေအင်းလက်ထက်ကို ပြန်ကြည့်ရင် တစ်ကမ္ဘာလုံး စီးပွားရေး သောင်မတင်ရေမကျဖြစ်နေချိန် ကိုရီးယားရဲ့ စီးပွားရေးကို ပြန်တက်လာအောင် သူလုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ တဘက်မှာလည်း တောင်-မြောက် ကိုရီးယား ဆွေးနွေးမှုတွေကို ပြန်လည်စတင်နိုင်ခဲ့သလို သူကိုယ်တိုင်လည်း မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံကို သွားရောက်ခဲ့ပါတယ်။

အလားတူ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံတွေမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ တိုးလုပ်လာနိုင်ခဲ့သလို အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံတွေအတွက် People၊ Prosperity နဲ့ Peace ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ် သုံးခုကို အခြေပြုလို့ ဒေသတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး ကိစ္စတွေမှာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှု အရှိန်မြှင့်တင်ဖို့ လုပ်နေတယ်လို့ Yein Kim ဆိုတဲ့ မြန်မာ့အရေးလေ့လာသူ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသူတဦး ရေးသားတဲ့ How South Korea is working for peace in Southeast Asia ဆိုတဲ့ ဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

မွန်ဂျေအင်းရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ ခရီးစဉ်ဟာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရေး ကိစ္စတွေ၊ ဆက်ဆံရေးတိုးမြှင့်ဖို့ ကိစ္စတွေ အဓိကကျမယ်လို့ မီဒီယာတွေက ဖော်ပြနေကြပါတယ်။

ဒါပေမယ့် တူညီတဲ့ အာဏာရှင်စနစ်လို နောက်ခံကလာပြီး ဒီမိုကရေစီ ကူးပြောင်းရေး အောင်မြင်သွားတဲ့ တောင်ကိုရီးယားဆီကနေ ဒီမိုကရေစီ အသွင်ကူးပြောင်းမှုနဲ့ နိုင်ငံတော် တည်ဆောက်ရေး အတွေ့အကြုံတွေ၊ ကူးပြောင်းရေး ကာလ နိုင်ငံတည်ငြိမ်မှုအတွက် ချဉ်းကပ်ဆောင်ရွက်မှုပုံစံ၊ အရပ်ဘက်-စစ်ဘက် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်အောင် ထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်း၊ ငြိမ်းချမ်းရေး ကြိုးပမ်းတည်ဆောက်မှုလိုမျိုး ကိစ္စတွေက မြန်မာအတွက် မဖြစ်မနေလက်ဆင့်ကမ်းရယူသင့်တဲ့ အတွေ့အကြုံ သင်ခန်းစာတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။